Co to jest ETS2? Ile wyniesie nas podatek od ogrzewania?

Home Poradniki Co to jest ETS2 i ile kosztuje podatek od ogrzewania?

Czy zastanawiasz się, dlaczego coraz głośniej mówi się o nowych opłatach za ogrzewanie domów węglem i gazem? Unia Europejska przygotowuje się do wdrożenia rozszerzonego systemu handlu emisjami, znanego jako podatek ETS2. Dla wielu gospodarstw domowych oznacza to rewolucję w sposobie ogrzewania. W tym artykule wyjaśniamy, na czym polegają nadchodzące zmiany, kogo dotkną najbardziej oraz jakich podwyżek możemy się spodziewać w najbliższych latach. Sprawdź, jak przygotować się na transformację energetyczną i uniknąć wysokich rachunków.

ETS2 – co to jest i na czym polega nowy mechanizm?

Europejski System Handlu Emisjami 2 (European Emissions Trading System 2) to rozszerzenie unijnego systemu handlu emisjami (Emissions Trading System), który funkcjonuje w Europie już od 2005 roku. Do tej pory regulacje te dotyczyły głównie elektrowni, ciepłowni i dużych zakładów przemysłowych.

Unia Europejska zdecydowała się objąć podatkiem ETS2 kolejne sektory:

budownictwo mieszkalne,
transport drogowy.

Wielu właścicieli domów zastanawia się, co to jest ETS2 z perspektywy formalnej. Czy będziemy musieli składać nowe deklaracje? Nie, ponieważ obowiązek zakupu uprawnień do emisji CO₂ zostanie nałożony nie na obywateli, lecz dostawców paliw kopalnych. Dlatego to firmy sprzedające węgiel, gaz ziemny, olej opałowy, a także benzynę i olej napędowy, będą musiały nabywać pozwolenia na wprowadzanie do atmosfery dwutlenku węgla powstałego w wyniku spalenia sprzedanych przez nie surowców.

Skąd wzięło się określenie podatek ETS2, skoro formalnie płatnikiem będą wielkie koncerny paliwowe? Dostawcy obciążeni dodatkowymi kosztami zakupu uprawnień, najprawdopodobniej wliczą je w cenę detaliczną surowca – sprawdź, jakie już teraz obowiązują ceny gazu w Polsce. Stopniowe zwiększanie wydatków ma zmotywować rynek do transformacji energetycznej i wyboru technologii niskoemisyjnych.

Kiedy wchodzi ETS2? Czy termin jest ostateczny?

Pierwotne założenia wskazywały na rok 2027, jednak termin został przesunięty na 2028. To efekt sprzeciwu części państw członkowskich – w tym Polski – wobec ryzyka zbyt gwałtownego wzrostu kosztów życia. Dodatkowy rok ma dać więcej czasu na przygotowanie obywateli do nadchodzących zmian.

W dyskusjach często pojawia się również wątek polityczny: kto podpisał ETS2 w Polsce, czy można się z tego wycofać? Nowy system jest częścią szerokiego pakietu klimatycznego Fit for 55 – został zaakceptowany na szczeblu Rady Unii Europejskiej i ma formę wiążącą. To wspólna decyzja państw członkowskich dążących do neutralności klimatycznej, a nie pojedyncze postanowienie lokalnych władz. Wszystkie kraje UE są zobligowane do wdrożenia tych przepisów oraz założeń dyrektywy EPBD, aby wspólnie realizować cele środowiskowe.

Podatek ETS2 – ile kosztuje i jak wpłynie na życie?

Każdy, kto ogrzewa dom węglem lub gazem, chce wiedzieć, jakie będą finansowe skutki transformacji energetycznej. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ ostateczna stawka będzie zależeć od cen rynkowych uprawnień do emisji. Unia Europejska zapowiedziała wprowadzenie mechanizmu hamującego wzrost kosztów, ustalając wstępny pułap podatku ETS2 na poziomie 45 euro za tonę CO₂.

Analizy przeprowadzone przez Bertelsmann Institute wskazują jednak, że:

realna cena rynkowa może szybko osiągnąć poziom 60 euro. Przy takim kursie roczny koszt ogrzewania wzrósłby średnio o 1566 zł;
jeśli stawki poszybują do 180 euro za tonę, dopłata wyniesie nawet ponad 4300 zł rocznie.

Dla domów o wysokim zużyciu energii kwoty te mogą być nawet dwukrotnie wyższe. Tutaj warto przypomnieć, co to jest ETS2 w praktyce – system działa w modelu „im więcej emitujesz CO₂, tym więcej płacisz”. Oznacza to, że w perspektywie kilku lat skumulowane koszty pozostania przy starym kotle mogą wynieść od kilkunastu do nawet 40 tys. złotych, stając się ogromnym obciążeniem dla domowego budżetu.

Jak przygotować się na wprowadzenie podatku ETS2?

Bierne czekanie na pierwsze wyższe rachunki za ogrzewanie to najgorsza możliwa strategia. Aby uchronić domowy budżet przed skutkami ETS2, warto:

przeprowadzić audyt energetyczny budynku,
zaplanować termomodernizację domu,
zamontować bezemisyjny system grzewczy.

Poprawa izolacji termicznej budynku oraz rezygnacja z emisyjnych źródeł ciepła sprawią, że nowe regulacje staną się mniej odczuwalne.

Tylko co zrobić, gdy podatek ETS2, a właściwie to, ile kosztuje wprowadzenie zmian, znacznie przewyższy domowy budżet? Pomóc mają środki pochodzące bezpośrednio z przychodów ze sprzedaży uprawnień do emisji CO₂. Szacuje się, że w ramach Społecznego Funduszu Klimatycznego w latach 2026-2032 do naszego kraju trafi ok. 65 mld złotych. SFK ma w pierwszej kolejności chronić osoby zagrożone ubóstwem energetycznym, ale jego zadaniem jest też szerokie wsparcie rynku w odchodzeniu od paliw kopalnych. Uruchomienie funduszu zaplanowano na 2026 rok. Dzięki temu gospodarstwa domowe zyskają czas na pozyskanie dotacji i przeprowadzenie prac modernizacyjnych jeszcze przed wdrożeniem podatku ETS2.

Sprawdź: jakie ogrzewanie będzie zakazane po 2030 roku.

Kto uniknie opłat? Pompy ciepła w nowej rzeczywistości

System ETS2 dotyczy wyłącznie emisji dwutlenku węgla w wyniku spalania paliw kopalnych bezpośrednio w budynku. Dlatego użytkownicy pomp ciepła są w uprzywilejowanej pozycji – urządzenia te nie generują spalin, lecz pobierają energię z otoczenia (powietrza, gruntu lub wody) oraz działają w oparciu o energię elektryczną. Wprowadzenie podatku ETS2 nic w tym przypadku nie zmienia. To sprawia, że w perspektywie roku 2027 i kolejnych lat, pompa ciepła staje się rozwiązaniem gwarantującym największą stabilność kosztów eksploatacyjnych w porównaniu do kotłów gazowych czy olejowych.

Z opłat wynikających z ETS2 zwolniona jest również biomasa. Unijne regulacje traktują drewno kawałkowe oraz pellet jako paliwa o zerowym współczynniku emisji, uznając je za odnawialne źródła energii – przygotowaliśmy poradnik porównujący pompę ciepła i piec na pellet. Wybór technologii bezemisyjnej pozwala więc całkowicie uniezależnić domowy budżet od wahań cen uprawnień do emisji CO₂.

Źródła:

FAQ – najczęściej zadawane pytania w temacie ETS2:

1. O co chodzi z ETS2?

To nowy, unijny mechanizm regulacyjny, który ma docelowo ograniczyć emisję dwutlenku węgla w sektorach, które dotąd były pomijane: budownictwie oraz transporcie drogowym. System wymusza na dostawcach paliw zakup uprawnień do emisji. Takie działanie powinno zmotywować rynek do szybszego odchodzenia od węgla, gazu i ropy na rzecz odnawialnych źródeł energii.

2. Kogo obejmie ETS2?

Formalnie system dotyczy podmiotów wprowadzających paliwa na rynek (dostawców węgla, gazu, oleju opałowego i paliw silnikowych). W praktyce jednak koszty zakupu uprawnień prawdopodobnie będą przeniesione na odbiorców końcowych.

3. Ile wynosi opłata ETS2?

Wstępny mechanizm hamujący zakłada maksymalną cenę 45 euro za tonę CO₂, jednak analitycy przewidują, że stawki rynkowe mogą oscylować w granicach 60 euro lub więcej. Dla przeciętnego polskiego gospodarstwa domowego może to oznaczać wzrost rocznych kosztów ogrzewania od ok. 1500 zł w górę, w zależności od rodzaju paliwa i jego zużycia.

4. Jak uniknąć ETS2?

Najskuteczniejszym sposobem jest wymiana źródła ciepła na urządzenie bezemisyjne. Użytkownicy pomp ciepła nie będą obciążeni dodatkowymi kosztami, ponieważ korzystają z energii elektrycznej (ceny prądu w Polsce objęte są innym systemem) oraz OZE. Z opłat zwolnione są również paliwa z biomasy, takie jak drewno i pellet.

5. Gdzie trafią pieniądze z ETS2?

Przychody ze sprzedaży uprawnień zasilą budżety państw członkowskich oraz Społeczny Fundusz Klimatyczny (SFK). Środki te mają wrócić do obywateli w formie dotacji na termomodernizację, wymianę źródeł ciepła oraz jako wsparcie osłonowe dla osób zagrożonych ubóstwem energetycznym.

6. Dlaczego Polska sprzedaje uprawnienia do emisji CO₂?

Wynika to z uczestnictwa w unijnym systemie handlu emisjami (EU ETS). Polska otrzymuje określoną pulę uprawnień, którą sprzedaje na aukcjach. Uzyskane w ten sposób przychody trafiają do budżetu państwa i powinny wspierać transformację energetyczną kraju oraz działania proekologiczne.